New York op Hollandse leest…

Get out!“, schaterlacht barman Josh van een van New Yorks beroemdste café’s, P.J. Clarke’s aan Third Avenue. Hij heeft geen idee waar de naam Yankees vandaan komt. Maar dat het in vervlogen tijden een scheldnaam van de Zuiderlingen zou zijn geweest voor de New Yorkers, omdat die allemaal Jan en Kees heetten gaat er bij hem niet in.

Oké, dat de Dutch something to do hebben gehad met de stad, weten de meeste New Yorkers wel. Maar hoe groot de Nederlandse invloed op de stad is, weten maar weinigen. En dat is zonde, vindt Mary Farrell. Als directeur van het observatiedek op de zeventigste verdieping van het beroemde Rockefeller Building laat ze New York jaarlijks aan honderdduizenden mensen vanuit de lucht zien. ,,New York is waanzinnig indrukwekkend. En dan te beseffen dat de stad gesticht is door Hollanders…”

De Hollandse bemoeienis met wat tegenwoordig toch wel als bekendste stad ter wereld geldt, begon bijna vierhonderd jaar terug. In 1609 ging het VOC-schip Halve Maen met aan het roer Henry Hudson op ontdekkingsexpeditie. Het eigenlijke doel was om een nieuwe, noordelijke route naar ‘de oost’ te vinden. Maar omdat ijs die doorgang blokkeert zet hij koers de andere kant op. Hij bereikt Amerika via, hoe kan het ook anders, de Hudson River.

Na het succes van Hudson volgen nog vele Hollandse expedities naar de nieuwe wereld. Vanaf dat moment gaat het hard met de Nederlandse expansie. In 1614 is de eerste Nederlandse handelsnederzetting, Fort Nassau, een feit. Twaalf jaar later is het Hollandse gebied al zo groot dat er een gouverneur nodig is om ‘Nieuw-Nederland’ te besturen. De eerste Gouverneur, Pierre Minuit, doet de Hollandse handelsgeest eer aan en koopt voor een hand vol spiegeltjes, kralen en snuisterijen het eiland Manhattan.

De inmiddels bekendste nederzetting van onze voorvaderen lag op de zuidelijke punt van dat eiland: Nieuw Amsterdam. Maar in die tijd was het slechts een van de vele Hollandse dorpjes in de omgeving. Rondom Manhattan, op het vasteland van Nieuw Nederland, ritselde het van de nederzettingen die door de stichters vernoemd werden naar dorpen en steden uit het moederland. Het leek wel de Hollands Waterlinie.

,,Pak de kaart van New York City en je weet genoeg” zegt Christopher Heywood van de lokale ‘VVV’, New York & Company. ,,De Hollandse aanwezigheid vind je niet alleen terug in Manhatten, maar ook, of vooral, daarbuiten. Neem Brooklyn.” Brooklyn is een van de partjes van The Big Apple. Samen met de stadsdelen Manhatten, The Bronx, Queens en Staten Island vormt het New York City, woonplaats van ruim acht miljoen mensen die voor een niet onbelangrijk deel, wel eens skatend door de parken van New York gaan.

Zo onbekend als de Nederlandse funderingen bij veel ‘import-New Yorkers’ op Manhatten is, zo trots is Brooklyn, ontstaan uit de nederzetting Breukelen, op haar Hollandse wortels. Lefferts Historic House in Prospect Park, een ‘ typical Dutch house’ dat tot het begin van de twintigste eeuw in handen was van de oorspronkelijk uit Nederland afkomstige familie Leffert, heeft een monumentale status. Het is een houten huis met één bouwlaag, een zolder en een lichtglooiend dak bedekt met plankjes als pannen.

,,Het is gebouwd in 1748 en is een schoolvoorbeeld van de Hollandse bouw in ons land, vertelt de gids. De inrichting doet inderdaad sterk denken aan schilderijen van oude Hollandse meesters. En de Hollandse Statenbijbel in de woonkamer spreekt ook boekdelen. Maar van buitenaf doet het voor de Hollandse toerist eerder denken aan het huis uit de tv-serie Little House on the prairie dan aan een boerderij uit de polder. ,,Eigenlijk is het Hollandse bouw met invloeden uit Amerika, verduidelijkt de gids.

,,Maar in dit soort huizen woonden vooral de Hollandse kolonisten. Er stonden honderden van dit soort woningen in deze streek. Het model is nog altijd razend populair in de States. Zelfs ex-president Clinton woont in een, nagebouwd, Dutch house in een voorstadje van New York. Er zijn nog maar dertien authentieke Nederlandse landhuizen in de hele staat New York over. In 1664 namen de Britten de provincie voorwaardelijk in.

De Hollanders heroverden het gebied in 1673 onder aanvoering van Cornelis Evertsen de Jongste. Een succesje van tijdelijke aard. Bij de vrede van Westminster, op 10 november 1674, werd het gebied definitief overgedragen aan de Engelsen die het New York noemden naar de Hertog van York. Nederland kreeg Suriname.

Sindsdien hebben de Hollanders niets meer te vertellen in de Big Apple. Of toch wel? Wie in New York een willekeurige boekwinkel of toeristenbureau binnenstapt en vraagt naar een kinderboekje om de stad te leren kennen, krijgt ‘Miffy Loves New York City’ in zijn handen gedrukt. Daarin bezoekt onze Nijntje alle hoogtepunten in de Big Apple. Want Miffy, zoals onze Nijntje buiten de landsgrenzen heet, is officieel ambassadeur van New York. De stad dan wel te verstaan. Als je “Upstate” gaat, zie je een geweldig gevarieerd landschap. Van glooiende dalen tot de mooiste bergketens in het noorden waarbij de schoonheid van de Oostenrijke bergen soms eem beetje vergeten wordt, toch?

Splashtours… New York heeft meer bezienswaardigheden dan tijdens één verblijf redelijkerwijs te bezoeken zijn. Om toch een vrij complete indruk te krijgen van de hoogtepunten van de stad, is het toch leuk om een toeristische sightseeing te doen. Het Rockefeller Center is een mooi begin, want op het dakterras krijg je een prachtig panoramabeeld van de stad. Dichter bij de grond laat het splinternieuwe Splashtours, dat o.m. Broadway en Hell’s Kitchen aandoet, Manhattan zien vanuit een amfibisch voertuig. De busboot duikt namelijk ook de Hudson River in! Stonehenge is er niks bij…

Author: Anne F

Share This Post On