Proeven van de Waterlinie

De Chinezen hebben hun Grote Muur, wij hebben de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Van 1815 tot 1963 stond deze 85 kilometer lange strook land tussen Muiden en de Biesbosch geheel in dienst van de verdediging van het vaderland.

Bij onraad, zoals in de Eerste Wereldoorlog en in 1940, liet men negen zogenaamde inundatiekommen vollopen met een laagje water dat net te ondiep was voor boten en net te diep voor zwaar materieel. De doorgangswegen en de hooggelegen gebieden werden bewaakt door zeven vestingen, vijftig forten en talloze andere verdedigingswerken.

‘Wie van onze Waterlinie proeft, sterft eraan’, was de leus. Maar niemand heeft eraan geproefd. De forten zijn gespaard gebleven voor krijgsgeweld en gelukkig ook voor de slopershamer. Op sommige plaatsen zijn de steden dichterbij gekropen, zoals bij Utrecht, maar het zuidelijke deel van de Waterlinie heeft nog steeds het karakter van een groene singel. Ook in de forten tiert de natuur welig. Enerzijds doordat de meeste forten met rust gelaten worden, anderzijds door een afwijkende ondergrond.

“De ruimte werd eerst uitgegraven en daarna gevuld met zand. Het gevolg is dat je er een heel andere biotoop hebt dan in het omliggende gebied, met zeldzame insecten, vogels, amfibieën, zelfs orchideeën”, vertelt gepensioneerd scheepskapitein S.J. Gockinga, die rondleidingen verzorgt in het Naardense Vestingmuseum. Tijdens de Nationale Fortenmaand in september zijn veel van deze normaal gesloten forten te bezichtigen.

Ambitieus plan

In april van dit jaar heeft het Nederlandse kabinet ingestemd met een ambitieus plan om de Nieuwe Hollandse Waterlinie te behouden. De Waterlinie wordt zelfs bij Unesco voorgedragen als Werelderfgoed. Een onderdeel van het plan is om rond 2009 bij Vianen een cluster van forten en bunkers onder de naam ‘Linieland’ als toeristische attractie in te richten, compleet met ondergelopen weilanden.

Het eerste tastbare resultaat van de plannen is een wandelroute van 160 kilometer langs de gehele linie. Vrijwilligers van de Stichting Wandelplatform, die al 7000 kilometer aan wandelpaden in Nederland beheert, gaan de route deze maand markeren. “We proberen zo veel mogelijk over onverharde wegen te lopen. Maar dat is nu eenmaal niet altijd mogelijk” , zegt woordvoerster Femke van Hamond. De tocht is in te delen in negen dagwandelingen van 15 tot 20 kilometer. Daarnaast zijn er vijf rondwandelingen van 8 tot 15 kilometer. De routegids (12,50 euro) is vanaf 1 september verkrijgbaar bij de gespecialiseerde boekhandels, VVV- en ANWB-kantoren.

Check ook: Amsterdamse Musea

Author: Anne F

Share This Post On